Το Τραίνο, ο Τηλέγραφος, ο Χρυσός (η αρχή της παγκοσμιοποίησης)



Το 1848 έμελλε να γίνει η τελευταία γενική επανάσταση στη Δύση. Τα πολιτικά αιτήματα του φιλελευθερισμού, του δημοκρατικού ριζοσπαστισμού και του εθνικισμού, όχι όμως και της κοινωνικής δημοκρατίας, πραγματοποιήθηκαν βαθμιαία χωρίς μεγάλες εσωτερικές αναστατώσεις τα επόμενα χρόνια. Οι περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες έγιναν "βιομηχανικές οικονομίες". Οι παλαιού τύπου οικονομικές κρίσεις, αυτές που ανήκαν σε έναν κόσμο εξαρτημένο απ' τις απρόβλεπτες διακυμάνσεις της σοδειάς και τις αστάθμητες καιρικές μεταβολές, έγιναν παρελθόν.
Η βιομηχανική ανάπτυξη του 18ου αιώνα δεν οδήγησε ούτε αμέσως, ούτε σχετικά γρήγορα στη βιομηχανική επανάσταση, έκανε όμως προφανές ότι καμία βιομηχανική οικονομία δεν μπορεί να αναπτυχθεί πέρα από ένα ορισμένο σημείο, πριν αποκτήσει επαρκή ικανότητα παραγωγής κεφαλαιουχικών αγαθών. Αυτός είναι ο λόγος που ακόμη και σήμερα ο πιο αξιόπιστος δείκτης του βιομηχανικού δυναμικού κάθε χώρας είναι η ποσότητα παραγωγής σε σίδηρο και χάλυβα.



Τα χαρακτηριστικότερα προϊόντα της εποχής ήταν ο σίδηρος και ο χάλυβας. Αυτά συμπιέστηκαν από το "συσσωρευμένο κεφάλαιο", που ζητούσε αξιοποίηση και δημιούργησαν με γενναιότητα και δυσκολία αυτό που ο Μαρξ χαρακτήρισε ως κορυφαίο επίτευγμα της βιομηχανικής επανάστασης, το σιδηρόδρομο.
Ο σιδηρόδρομος ήταν κατά κύριο λόγο μία εφεύρεση ικανή να συνδέει μία περιοχή που παρήγε ογκώδεις και βαρείες πρώτες ύλες με ένα λιμάνι. Εκεί τα προϊόντα φορτώνονταν σε πλοία, για να μεταφερθούν στα βιομηχανικά και αστικά κέντρα του κόσμου.
Στην πραγματικότητα,
από οικονομική άποψη, τα τεράστια έξοδα που συνεπάγονταν ο σιδηρόδρομος ήταν το κύριο πλεονέκτημα του.




Ήταν μία εφεύρεση, που αποκάλυπτε στον μέσο άνθρωπο την δύναμη και την ταχύτητα της νέας εποχής. Οι επιχωματώσεις, οι εκχωματώσεις, οι γέφυρες και οι σταθμοί του έγιναν ενωτικά στοιχεία του τοπίου, θέσεις μυσταγωγίας και σύμβολα θριάμβου του ανθρώπου μέσω της τεχνολογίας. Ήταν μια ευτυχής συγκυρία.
Οι σιδηρόδρομοι έλυσαν σχεδόν όλα τα προβλήματα οικονομικής ανάπτυξης μονομιάς. Ως το 1840 υπήρχαν 4.500 μίλια σιδηροδοκών απλωμένα πάνω στην ευρωπαϊκή, κυρίως, ήπειρο. Το 1870 υπήρχαν 128.000 μίλια σιδηροδρομικών γραμμών και στις πέντε ηπείρους. Οι περισσότερες από τις γραμμές αυτές εγκαινιάστηκαν σε περιόδους κερδοσκοπικού παραληρήματος. Το συσσωρευμένο κεφάλαιο αγωνιούσε τόσο για τον ερχομό του και τον περίμενε με τόση αγωνία, που, πριν αποδειχθεί η τεχνολογική του σκοπιμότητα και ωφέλεια, είχαν γίνει σχέδια κατασκευής του στο μεγαλύτερο μέρος του δυτικού κόσμου.

Ωστόσο ο εκπληκτικότερος - από μία άποψη- νεοτερισμός στην τεχνολογία της περιόδου που εξετάζουμε έγινε στη διαβίβαση μηνυμάτων με τον ηλεκτρονικό τηλέγραφο.Το 1850 η "Αμερικανική Τηλεγραφική Εταιρία" εγκαινίασε ένα σύστημα για τη μεταβίβαση 2.000 λέξεων την ώρα. Το 1860 κατασκευάστηκε ο τηλέγραφος αυτόματης εκτύπωσης - πρόδρομος του τηλετύπου. Τα τηλεγραφικά σύρματα και οι τηλεγραφικοί στύλοι πολλαπλασιάζονταν. Στην Ευρώπη το 1849 υπήρχαν 2.000 μίλια. Το 1859 έγιναν 80.000.
Το ίδιο έγινε και με τα μηνύματα. Απ' τις 250.000 μηνυμάτων το 1852, φτάσαμε τα 17.500.000 το 1869. Με την ανακάλυψη και εγκατάσταση των υποβρύχιων καλωδίων (μονωμένων με γουταπέρκα) γεφυρώνονταν ολοένα και μεγαλύτερες αποστάσεις. Το 1870 τα καλώδια έζωσαν κυριολεκτικά την υδρόγειο. Έγινε δυνατόν να τηλεγραφήσει κανείς απ' το Λονδίνο στο Τόκιο και την Αδελαϊδα ή την Καλκούτα. Τέτοια ταχύτητα επικοινωνίας όχι μόνο δεν είχε προηγούμενο, αλλά ήταν και αδιανόητη για τους περισσότερους κατοίκους του 1848. Αλλά και σε εθνικό επίπεδο... όσο μεγαλύτερη ήταν η επικράτεια τόσο πιο χρήσιμο ήταν για την κεντρική διοίκηση να διαθέτει ένα γρήγορο μέσο επικοινωνίας με τις εσχατιές του κράτους.




Η τηλεγραφία σήμαινε επανάσταση στην ειδησεογραφία. Το προείδε ο Ιούλιος Ρόυτερ και ίδρυσε το τηλεγραφικό πρακτορείο του στο Άαχεν το 1851. Ο μεσαίωνας για τη δημοσιογραφία τελείωσε. Οι διεθνείς ειδήσεις μπορούσαν να τηλεγραφηθούν εύκολα από αρκετά σημεία της υδρογείου ώστε να προλάβουν τον αναγνώστη την άλλη μέρα το πρωί την ώρα που έπαιρνε το πρωινό του. Ωστόσο αυτή η εκπληκτική αύξηση στην ταχύτητα της επικοινωνίας είχε ένα παράδοξο αποτέλεσμα. Μεγάλωσε το χάσμα ανάμεσα στους τόπους, που ήταν προσιτοί στην νέα τεχνολογία και τους υπόλοιπους. Έκανε έντονη τη σχετική καθυστέρηση των περιοχών του κόσμου, όπου η ταχύτητα επικοινωνίας εξακολουθούσε να καθορίζεται απ' το άλογο, το μουλάρι, τα ανθρώπινα πόδια ή το πλοίο.
Η "αγριότητα" της Άγριας Δύσης καθώς και η "μαυρίλα" της Μαύρης Ηπείρου ήταν εν μέρει αποτέλεσμα τέτοιων αντιθέσεων.






υγ.συνεχίζεται... και τελειώνει! )

24 σχόλια:

Vassia είπε...

Άκρως ενημερωτικό!!

Η εποχή μας είναι βιομηχανική μεγάλων ταχυτήτων.

Με το θέμα του σιδηροδρόμου, συνειρμικά πήγε το μυαλό μου στις εκτάσεις των αμερικανών- Ινδιάνων και των εκτάσεων που τους έκλεψαν , γενικά.

Καλησπέρα :-)

X2 είπε...

Και η φωτογραφία; Ο κινηματογράφος;

X2 είπε...
Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.
Kalar είπε...
Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από έναν διαχειριστή ιστολογίου.
ΨουΞ είπε...

vassia

Μόλις γύρισα από μια εκδρομούλα τριών ημερών-για αυτό καθυστέρησα να απαντήσω-
Ναι ενημερωτικό!
Αυτό ήταν το θέμα που ήθελα να συζητήσω ...έτσι προσπάθησα ν' ανοίξω κουβέντα για την Γέννεση του Καπιταλισμού με την σημερινή του μορφή.

Για τις μεγάλες ταχύτητες
που αναφέρεις, Συμφωνώ!
μου κάνει εντύπωση σε πόσο λίγο χρόνο μάζεψε τα καλώδια και το γύρισε στους δορυφόρους!
Από το τηλέφωνο του "περιπτερά" το 1960, που εξυπηρετούσε μια γειτονιά,στο προσωπικό μας κινητό το 2000-

Ναι είναι Γρήγορος και Εφευρετικός!

ΨουΞ είπε...

χ2

Εχεις δίκιο.
Δεν συμπεριέλαβα όλες τις επιτυχίες της εποχής-παρά μόνο εκείνες, γύρω από τις οποίες παίχτηκαν τα "χοντρά"
οικονομικά παιχνίδια.
Ισως κάνω ένα για τις τέχνες της ίδιας περιόδου γενικότερα.
Χαίρομαι που το παρατήρησες!

Καλό Απόγευμα

Vassia είπε...

Ε αφού ήσουν εκδρομή, συγχωρείσαι.
:-)

vasikos metoxos είπε...

Ο σιδηρόδρομος αποτέλεσε το μακρύ αναπτυξιακό χέρι του καπιταλισμού. Ήταν με διαφορά η σημαντικότερη ανακάλυψη. διαδέχτηκε στην Αγγλία το σύστημα των πολλαπλών τεχνητών καναλιών που έπεσε σε αχρηστία.

squarelogic είπε...

Σε μια ιστορικη αναδρομή δεν είναι ευκολο να ξεχωρίσει κανεις ποιά απ'αυτά που σημερα θεωρούμε αυτονόητα ηταν κεφαλαιώδους σημασίας για την εξελιξη των πραγμάτων και ποια βοηθητικά ή ευτυχείς παράπλευρες ωφέλειες.
Ετσι εδω εχει δικιο ο Ψουξ για τον σιδηρόδρομο και τον τηλέγραφο,τον πρόγονο του τηλεφώνου.
Ο κινηματογράφος που γράφει ο χ2,βοήθησε στην εγκαθιδρυση της παγκόσμιας αυτοκρατοριας των ΗΠΑ,απ την αποψη οτι μετέδωσε παντου τις ιδεες και τους μυθους τους,έκανε όλο τον κοσμο κοινωνό του τρόπου ζωης τους.
Σκεφθειτε απλα ποσες ταινιες εχουμε δει με θεμα το Βιετνάμ και ποσες με θεμα το 1940,τον Εμφυλιο ή το 1897(καλα,εδω...)
Απ την αλλη ομως,δεν ηταν ο οικονομικος καταλυτης που ηταν ο σιδηροδρομος ή η εφευρεση των μηχανων εσωτερ.καυσεως.
Ισως αυτό να κριθει στο μελλον οτι ηταν το Ιντερνετ...

παπαρούνα είπε...

το κείμενο σχετίζεται με την αυριανή απεργία και τον πρόσφατο εκτροχιασμού τρένου στον Πειραια; :Ρ

LocusPublicus είπε...

Tεράστιας εμπορικής σημασίας τα όσα αναφέρεις Ψούξ. Αποτελούν τη δομή κάθε αναπτυγμένης κοινωνίας. Τη στιγμή αυτή που μιλάμε, η Κίνα θέτει σε χρήση την καινούργια και σύγχρονη σιδηροδρομική γραμμή που κατευθύνεται προς την ενδοχώρα (http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4345494.stm). Στην Αμερικανική ηπειρο, οι τεράστιες γεωργικές εκτάσεις του Midwest (απέραντο ίσωμα σαν τον Θεσσαλικό κάμπο), έφεραν χάρη στον σιδηρόδρομο τα προιόντα τους στο Σικάγο, που έγινε και τεράστιο κέντρο εμπορίου. Την ίδια περιοχή (Μichigan), διάλεξε και ο Φόρντ για την πρώτη μεγάλη αυτοκινητοβιομηχανία. Είχε εύκολη και γρήγορη πρόσβαση σε χάλυβα απο την ενδοχώρα. Στην δική μας πατρίδα, ο Τρικούπης πρώτος έφτιαξε τον σιδηρόδρομο στην Ελλάδα, αναγνωρίζοντας τη σημασία του. Χρόνια αργότερα, σε ενα άλλο αναπτυξιακό άλμα, ο Καραμανλής δημιούργησε την Χαλυβουργική, μέτρο βιομηχανικής ανάπτυξης.

Η Παγκοσμιοποίηση που βιώνουμε τελευταία, στηρίχτηκε στις τεράστιες καλωδιακές και δορυφορικές επενδύσεις που προηγήθηκαν, και έκαναν τις τηλεπικοινωνίες εύκολες.

Υπάρχουν άφθονες ιστορίες Ελλήνων που δούλεψαν στην κατασκευή των σιδηροδρόμων των ΗΠΑ.

Και καθώς η παραδοσιακή βιομηχανία αντικαθίσταται πλέον απο νέες υπηρεσίες, άκουσα πριν λίγο καιρό,πως η Αγγλία έχει πλέον μεγαλύτερα έσοδα απο την εξαγωγή μουσικής, απ' ότι παραγωγή χάλυβα!

vasikos metoxos είπε...

Στην ωραία αναφορά του Locus Publicus θα συμπλήρωνα ότι ο σιδηρόδρομος του Τρικούπη του 1884 κατασκευάστηκε από Γάλλους μηχανικούς και θεωρείτο το πιο άρτιο τεχνικά έργο της εποχής. Περιλάμβανε πολύ δύσκολες κατασκευές στην Πελοπόννησο. Βέβαια ήταν μετρικό δίκτυο, δηλαδή είχε εύρος γραμμής 1 μέτρο που είναι πλέον ξεπερασμένο, και από τότε παραμένει ίδιο!!!
Ο εκσυγχρονισμός του Τρικούπη περιλάμβανε μεγάλης κλίμακας κατασκευαστικά έργα που προώθησαν την καπιταλιστική οργάνωση της χώρας. Σιδηρόδρομος, Διάνοιξη Ισθμού της Κορίνθου, Κανάλι Εύριππου στην Χαλκίδα.
Ειδικότερα για το σιδηρόδρομο σημειώστε ότι ο Στήβενσον ανακάλυψε την ατμομηχανή το 1825. Είχε ραγδαία ανάπτυξη σε πολύ σύντομο χρόνο.

Έχει δίκιο ο squarelogic. Ήταν αντίστοιχο του διαδικτύου!!!

Ωραίο θέμα Ψουξ. Keep going.

ΨουΞ είπε...

παπαρούνα

καλημερίζω Χαρούμενα την επανεμφάνιση της αγαπημένης μου "λογοτεχνικής ΨυχοΓραφής" !!

υγ.το κείμενο σου με τον οδηγό του τραίνου που παρασύρει την κοπέλα στον σταθμό(πριν κάτι μήνες)....Αυτό θυμήθηκα τώρα.

Φιλιά

ΨουΞ είπε...

squarelogic

Απόλυτα λογική η σκέψη σου για το Ιντερνετ και την ιστορική του κατάταξη στο μέλλον.

Το πιο ενδιαφέρον όμως στο σχόλιο σου είναι η αναφορά στο 1897 και την ταπεινωτική αλλά σωτήρια ανακωχή-(με την αποζημίωση της αντίπαλης πλευράς).

Αυτός ο πόλεμος,νομίζω οτι είναι ο βλακωδέστερος της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Με εξουθενωμένο από την Πτώχευση το Ελληνικό κράτος και χωρίς καμία προπαρασκευή-μόνο για να αποφύγει την εκδήλωση της λαικής δυσαρέσκειας- ο άνθρωπος πήγε και κήρυξε πόλεμο σε ένα ετοιμοπόλεμο κράτος (μόλις είχε τελειώσει την εκπαίδευση του στρατού του απο Γερμάνούς αξιωματικούς).... τι να πεις;

Χάρηκα πολύ που τον θεωρείς σημαντικό
και τον αναφέρεις.

υγ. για το κινηματογράφο, και την χρήση του μέσου προς όφελος του αμερικάνικου μύθου συμφωνώ απόλυτα. Ειδικότερα για το βιετνάμ μόνο το "δεν μας χζ ρε νταλάρα" αντικατοπτρίζει την σχέση μου με τις ταινίες αυτού του θέματος.

akrat είπε...

μπήκα τυχαία...
και τσουπ να το εργαλείο που σπούδασα εξάσκησα στα καράβια δύο χρόνια... και το παράτησε αφού κάποτε θα με παράταγε...
συγκινήθηκα ...
που στο καλό να το έχω φυλαγμένο? το χειριστήριό μου και ο βομβητής και ο Βαγγέλης που κάναμε εξάσκηση... τες πάντων να είστε καλά..

ΨουΞ είπε...

βασικέ μέτοχε - locuspublicus

όντως πολύ καλές οι αναφορές σου locus -ειδικά οι πληροφορίες που μας δίνεις για το Midwest και την Αμερικάνική ήπειρο-

να συμπληρώσω βασικέ, για την ατμομηχανή του Στήβενσον- ότι μια από τις πρώτες προσπάθειες εκμετάλλευσης της εφεύρεσης ήταν η κατασκευή ατμοκίνητων βαγονέτων για την μεταφορά του κάρβουνου έξω από τις στοές των ανθρακορυχείων παρακάμπτοντας τον ανθρώπινο παράγοντα.Εγκαταλείφθηκε γρήγορα όμως αυτή την χρήση.

Ο εκσυγχρονισμός του Τρικούπη και τα έργα της εποχής του ήταν μεγάλα!!
και έχουν ακόμα πιο πολύ ενδιαφέρον αν παραλληλιστούν με τα σπουδαιότερα έργα εκείνης της εποχής:την διώρυγα του Σουέζ και τον πορθμό του Παναμά.
(θα τα αναφέρω στο επόμενο και τελευταίο ποστ μου για την εποχή).

Επίσης θεωρώ οτι τα έργα(ανάθεση, κατασκευή, αποτελέσματα-βλέπε σχόλιο squarelogic για τον πόλεμο του 1897-)
είναι πολύ καρποφόρο πεδίο για να εξαγωγή κάποιων πολιτικών συμπερασμάτων - σε σχέση με το τι μπορεί να κάνει και τι δεν μπορεί να κάνει μια χώρα σαν την δική μας όταν "Διαπραγματεύεται" με τις μεγάλες δυνάμεις.-

Ελπίζω να παραμείνει το θέμα "Τρικούπης" προς συζήτηση και στο επόμενο ποστ- νομίζω πως θα είναι ενδιαφέρον να δούμε αυτή την εποχή της χώρας μας σαν διαδικτυακή παρέα.

locus "Και καθώς η παραδοσιακή βιομηχανία αντικαθίσταται πλέον απο νέες υπηρεσίες, άκουσα πριν λίγο καιρό,πως η Αγγλία έχει πλέον μεγαλύτερα έσοδα απο την εξαγωγή μουσικής, απ' ότι παραγωγή χάλυβα!"

.... βρε πως αλλάζουν οι καιροί!!

Να είστε καλά

ΨουΞ είπε...

akrat

...και το παράτησα αφού κάποτε θα με παράταγε...


να είστε καλά.. διορατικέ επισκέπτη

ο αλλος είπε...

Ο σιδηρόδρομος και ο τηλέγραφος ήταν από τις εφευρέσεις εκείνες που άλλαξαν τον κόσμο. Δεν άλλαξαν μόνο την ποιότητα ζωής αλλά επιτάχυναν κοινωνικές μεταβολές. Ήταν κάτι σαν την παγκοσμιοποίηση της εποχής. Αντίστοιχες νομίζω πως είναι το ηλεκτρικό ρεύμα και σήμερα το ίντερνετ

Vassia είπε...

Θυμήθηκα την περίπτωση των Σιου στην Ντακότα , αν δεν κάνω λάθος, που τους έκλεψαν την περιοχή των Μαύρων Ορέων το 1868, και μετά από δεκαετίες το δικαστήριο των Η.Π.Α τους δικαίωσε μεν , αλλά έδωσε αποζημίωση και όχι τα εδάφη πίσω.
Χρήματα τα οποία δεν έχουν πάρει μέχρι σήμερα.
(άσχετο, αλλά είπα να το γράψω).
Καλησπέρα Ψουξ.

ΨουΞ είπε...

o αλλος

Ναι συμφωνούμε.Πολύ ωραία η σκέψη σου για το ηλεκτρικό ρεύμα, ειδικά μετά την κατασκευή των ηλεκτρικών ψυγείων νομίζω πως έγινε κάτι Μεγάλο σε σχέση με την διατροφή,υγεία και μακροβιότητα του Ανθρώπου.


Να είσαι καλα!

ΨουΞ είπε...

καλησπέρα vassia !

Επ' ευκαιρία ωραία η αναρτηση σου για τον Αμαζόνιο!!

είδα τις καλύβες των Ινδιάνων φωτογραφημένες απο το ελικόπτερο και θυμήθηκα το "Σμαραγδένιο δάσος" του john Boorman.
το εχεις δει; διαπραγματεύεται την ζωή δύο φυλών Ινδιάνων του Αμαζονίου η μια, προσπαθεί να γίνει"αόρατη" μπαίνοντας όλο και πιο βαθιά στο δάσος για να αποφύγει την συνάντηση με τους "λευκούς ξυλοκόπους"- η άλλη, που έρχεται σε επαφή διαβρώνεται και....


υγ.έχει και ωραία φωτογραφία:-)

Vassia είπε...

Ναι, την έχω κιόλας την ταινία, και είναι από τις πολύ καλές του είδους.
:-)
Γενικά αγαπώ και αυτό το είδος του κινηματογράφου.
Επετρεψέ μου να σου προτείνω την ταινία "Bury my heart at wounded knee" ελληνικός τίτλος " Ο καιρός των Ινδιάνων", γυρισμένη για την τηλεόραση.
Πιστεύω θα την βρεις ενδιαφέρουσα.
:-)

ΨουΞ είπε...

άραγε μπορεί να στέλνει ο ένας στον άλλο ταινίες ...δεν το έχω κάνει ποτέ , να δω πως γίνεται δηλαδή.

τωρα για τους Ινδιάνους... μικρός με αυτούς ήμουν όχι με τους καουμπόηδες
αλλά τώρα που βλέπω τι τρώνε, πως ζούνε, που ζούνε, και πώς σκέφτονται το μονο που μπορώ να νοιώσω είναι θλίψη -και γι' αυτούς και για τους "καουμπόηδες". Αλλά αν ήταν να διαλέξω σε ποιου "πικραμένου" θα στεκόμουν αρωγός θα διάλεγα τους Παλαιστινίους. Προχθές είδα μια φώτο που προσπαθούσαν να περάσουν, μια καμήλα κρεμασμένη σε σχοινιά,από το τείχος που έχουν χτίσει οι καουμπόηδες.Μερικοί τράβαγαν τα σχοινιά μερικοί κοίταζαν και η καμήλα στον αέρα!
;-)

Vassia είπε...

Ψουξ, εγώ πάλι αν χρειαζόταν, θα στεκόμουν αρωγός και δικός μας.

Η εξαθλίωση έχει πολλές μορφές.

Στην Παλαιστίνη, πάλι, η ζωή έχει πάψει να έχει αξία, κι αυτό είναι τραγικό.
Κάποτε πρέπει να επέμβουν οι "άλλοι" και να πράξουν το σωστό.
έστω για μία φορά να υπολογίσουν παρά μόνο τον άνθρωπο.